Spokojne chwile z herbatą

Czerwona herbata Pu Erh jest uprawiana w Chinach od ponad siedemnastu stuleci, w Japonii i na Tajwanie. Produkuje się ją metodą tradycyjną , która jest jedyna w swoim rodzaju. Herbaty te mają głęboki korzenny smak i łączą w sobie zarówno cechy herbaty zielonej jak i czarnej Herbata ta jest bogata w związki biologicznie czynne, które korzystnie wpływają na układ krwionośny człowieka. Jest herbatą niepowtarzalną ze względu na swój aromat i lecznicze właściwości. Jej tajemnica kryje się w specjalnym procesie produkcji, który jest stosowany już od blisko dwóch tysięcy lat. W odróżnieniu od innych herbat, które powinny być spożywane jako świeże, Pu Erh jest herbatą , która musi poleżakować w odpowiednich warunkach, a jej proces i etapy produkcji nie mogą zostać skrócone. Liście drzewa herbacianego, z którego powstaje Pu Erh , zawierają szereg związków biologicznie czynnych, korzystnie wpływających na organizm człowieka. Posiada niezwykłe cechy lecznicze i profilaktyczne. Jest ona znakomitym środkiem poprawiającym trawienie i wspomagającym pracę wątroby. Picie herbaty Pu Erh przyczynia się również do redukcji poziomu cholesterolu we krwi oraz pomaga spalić zbędny tłuszcz w organizmie. Pu Erh stosuje się i oferuje jako herbatę odchudzającą. Natomiast tradycyjna medycyna chińska sądzi, że picie czerwonej herbaty jest dobre na zły nastrój i depresję. Chińczycy przyznają także, że herbaty Pu Erh, przynoszą szybką ulgę po nadmiernym spożyciu alkoholu oraz szybko łagodzą jego skutki.

Żółta herbata kontra herbata zielona. Czy te dwie odmiany herbaty są takie same? Czy jednak różnice między tymi gatunkami są znaczące nie tylko jeśli chodzi o smak, ale też właściwości lecznicze i oddziaływanie na organizm? Herbata zielona nie smakuje każdemu, jeśli jesteś jedną z tych osób, ale chciałbyś korzystać z dobrodziejstw przeciwutleniaczy i walczyć z rakiem to szybko odwiedź najbliższy sklep z herbatą i zaopatrz się w herbatę żółtą. Herbata żółta jest pozbawiona trawiastego smaku, którym obarczona jest herbata zielona, przez co nie każdy lubi ją pić. A zawiera te same składniki, co zielona herbata, przez co jest tak samo zdrowa dla organizmu człowieka. Jednak smak jej jest zupełnie różny. Jest to smak subtelny i słodki, pozwala się degustować każdym nawet najmniejszym łykiem herbaty. Podobieństwa lecznicze między herbatą żółtą, a zieloną są tak znaczące, że często można się spotkać z sytuacją, kiedy mocno sfermentowana herbata zielona jest sprzedawana, jako herbata żółta. Jest to zjawisko powszechne, ponieważ żółta herbata wymaga największych nakładów pracy jej produkcji niż inne herbaty. Najpopularniejszą odmianą zielonej herbaty jest China Sencha, natomiast żółta herbata pomimo niezbyt częstego występowania w sklepach jest dostępna pod postacią Yellow Tea Huang Xiao

Na VI Międzynarodowej Konferencji, która dotyczyła innowacji w sprawie profilaktyki związanej z chorobami nowotworowymi przedstawiono wyniki badań. Były zaskakująco pozytywne. Naukowcy dowiedli, że polifenol, który zawiera zielona herbata, w znacznym stopniu ograniczył rozwój nowotworu jelita grubego u myszy. Zespół naukowców na podstawie swoich badań stwierdził, że dieta bogata w polifenol E zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór jelita grubego aż dwukrotnie. Z kolei Amerykańskie Towarzystwo Medyczne zaprzecza temu, mówiąc w jednym z artykułów, iż picie zielonej herbaty owszem zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia, lecz nie powoduje zmniejszenia śmiertelności z powodu nowotworu. W Tohoku University School of Public Policy w Japonii zostało przeprowadzone studium. Stwierdzono wówczas, że dzięki spożywaniu zielonej herbaty, ludzie nie chorują na choroby związane z układem krążenia i nowotworami, a co więcej naukowcy ci, są zdania, że gdyby zielona herbata (np. najpopularniejsza China Sencha) była spożywana znacznie częściej, to wywarłoby to duży wpływ na podwyższenie długowieczności.

Biała herbata jest perłą wśród herbat dostępnych na rynku, ponieważ jest ona najrzadziej spotykanym gatunkiem i zarazem najdroższym. Uzyskiwana jest ona wyłącznie z pąków liści. Jej zbiory odbywają się wczesną wiosną , gdy krzew herbaciany budzi się po zimie do życia. Powstaje ona z młodych pączków, które jeszcze nie zdążyły się rozwinąć. Dodatkowo krzewy te czasami chroni się przed słońcem. Pączki te następnie ulegają procesowi więdnięcia i poddawane są suszeniu. Można powiedzieć o niej , że sposób przeprowadzania jej zbiorów świadczy o jej wyjątkowości. Na dzień dzisiejszy biała herbata pozostaje luksusem  i na razie gości w wielu polskich domach na zasadzie nowinki  lub przy okazji świąt czy naprawdę wyjątkowych uroczystości. Herbata ta ma odcień lekko srebrnawy, a po zaparzeniu kolor jasnosłomkowy. W Polsce przeciętnie kosztuje od 30 zł do 100 zł  za 100 gram. Jej ceny zależą od gatunku. Herbatę białą produkuje się w Chinach. Zawiera ona między innymi alkohole i kwasy, które pomagają w leczeniu takich schorzeń jak: neurastenia, endokrynopatia, podrażnienie, przesuszenie gałki ocznej, zaćma, bezsenność i otyłość. Zawiera ona także wyjątkową ilość substancji przeciwutleniających.

Herbata kryje w sobie wiele ciekawych właściwości. Potrafi orzeźwić i lekko pobudzić. Napar herbaciany sprzyja regulacji procesów trawiennych. Posiada on właściwości bakteriobójcze i bakteriostatyczne. Napój ten można stosowac jako środek pomocniczy w leczeniu biegunki, krwiomoczu i zapaleniu nerek. Pity z umiarem natomiast 2-3 szklanki na dobę może zapobiegać  powstawaniu kamicy nerkowej i żółciowej. W sposób pozytywny oddziałuje  na wątrobę, nerki, nadnercza i śledzionę. Przede wszystkim usuwa uczucie zmęczenia, niejednokrotnie  ból głowy , pobudza i aktywizuje organizm do pracy umysłowej. Takie dobroczynne działanie herbata ma wówczas tylko wtedy kiedy pije się ją z umiarem i jest ona odpowiednio zaparzona (1 łyżeczka  na 1 szklankę wrzątku). Poza tym herbata wywiera dobroczynny i leczniczy wpływ na skórę , układ oddechowy i naczyniowy. Wzmacnia naczynia włosowate a zawarte w niej flawonoidy przeciwdziałają zakrzepom krwi. Natomiast spore ilości fluoru zawarte w herbacie  stanowią jeden z czynników zapobiegania powstawaniu próchnicy. Wyjątkowa pod względem właściwości jest herbata zielona i herbata biała. Białą herbatą jest przykładowo wysokogatunkowa herbata Pai Mu Tan)

Powszechnie uważa się, że zielona herbata narodziła się w Chinach. Nie dziwi zatem fakt, że właśnie w tym kraju produkuje się najwięcej jej gatunków. Jednym z nich jest China Mao Feng. Wywodzi się ona z prowincji Fujian i jest bardzo rzadko spotykanym rodzajem zielonej herbaty. Ma ona bardzo zrównoważony i subtelny smak. Kolejnym gatunkiem zielonej herbaty jest Chun Mee. Jej nazwa jest związana z prowincją Chun Mee, z której gatunek ten się wywodzi. Napar z herbaty Chun Mee jest przejrzysty oraz ma jasnożółty kolor. Charakteryzuje się gładkim smakiem. Można go pić również z dodatkiem mięty, jako napój o właściwościach orzeźwiających. W miasteczku Lung Ching produkowany jest kolejny rodzaj zielonej herbaty, a mianowicie Lung Ching. Został on nagrodzony złotym medalem z palmami M.I.S.J., co świadczy o tym, że jest znakomita. Herbata słynie z dużych liści o podłużnym kształcie, a napar jaki powstaje po trzech minutach parzenia w temperaturze około siedemdziesięciu stopni Celsjusza, ma żółty kolor oraz jest przejrzysty. Napój zachwyca lekkim aromatem i pełnym, słodkawym smakiem. Jest doskonała do picia po posiłku, ponieważ ułatwia trawienie.

Historia zielonej herbaty sięga drugiego tysiąclecia przed naszą erą. Napój ten stworzono w Chinach i był on bardzo popularnym i cenionym lekarstwem także w Japonii, Tajlandii i Indiach. Zielona herbata była stosowana w przypadku różnych dolegliwości, między innymi we wspomaganiu trawienia, przy tamowaniu krwawienia, a także do utrzymania optymalnej temperatury ciała. Cennym źródłem informacji na temat zielonej herbaty, jej powstawania i właściwości jest Księga Herbaty, która została napisana przez Eisai. Eisai był buddyjskim mnichem, a Kissa Yojoki napisał w 1191 roku. W księdze tej opisał korzystny wpływ zielonej herbaty na pięć najbardziej istotnych organów, przy czym największy nacisk kładł na serce. Po za tym nadmienił również, że napój z zielonej herbaty zaspokaja pragnienie, a co więcej pomaga w usuwaniu skutków spożywania nadmiernej ilości alkoholu. Mnich wskazał też na właściwości pobudzające, jakie zielona herbata niewątpliwie posiada.Napisał o tym, że zapobiega ona zmęczeniu. Znajduje się tam wzmianka o dobroczynnym wpływie na układ pokarmowy i wydalniczy.

Ceremonia picia herbaty została zapoczątkowania w Chinach, co jest poniekąd naturalne, ponieważ to Chińczycy pierwsi poznali właściwości herbacianego krzewu. Herbata przywędrowała do Japonii w VI wieku. Pierwsze wzmianki o japońskiej ceremonii herbacianej chanoyu zostały opisane w XVI wieku przez Sen-No-Riku. Chanoyu to niezwykle rozbudowany rytuał przygotowania, podawania i picia herbaty w gronie domowników oraz gości w bardzo podniosłej atmosferze. Ceremoniał w formie jaką znamy dziś ukształtował się w XVI wieku, ale jego gorącym głosicielem, był Dengyo Daishi już w IX wieku.
Podczas ceremonii pije się zieloną herbatę w sproszkowanej formie tzw. matcha. Celem całego rytuału jest oczyszczenie duszy i osiągnięcie idealnej harmonii z całym światem. Pełne spotkania odbywają się w specjalnych pawilonach herbacianych, znajdujących się w ogrodach (chashitsu ), gdzie obowiązuje etykieta chakai, a wszystko jest zaplanowane, ma odpowiedni czas i miejsce. Cała ceremonia składa się z trzech etapów. W pierwszym, wstępnym etapie zwanym zenseki zasłania się okna bambusowymi matami, tak by zapanował półmrok, co sprzyja wyciszeniu i osiągnięciu stanu harmonii. W kolejnym etapie nakadcai podaje się lekkie potrawy, a w szczególności słodycze z cukru, oraz z alg. W etapie trzecim nochiseki wnoszone są akcesoria do parzenia herbaty, a parawany zostają odsłonięte. Ceremonia jest prowadzona przez gospodarza w absolutnej ciszy. Prowadzący przygotowuje herbatę w naczyniu zwanym chagama, wsypując 3 łyżeczki herbaty i mieszając specjalnym narzędziem przypominającym pędzel do golenia. Herbatę piją wszyscy z jednego naczynia. Po każdym gościu, gospodarz myje naczynie i przeciera. Herbatę można pić głośno, gdyż w kulturach wschodnich głośne spożywanie pokarmów, nie jest przejawem braku szacunku i ogłady.

Herbata popularnej marki i gatunku jest dostępna w każdym sklepie spożywczym za dosłownie kilka złotych. Rzadsze gatunki dostaniemy w wyspecjalizowanych sklepach z herbatą, których obecnie nie brakuje, za kilkanaście, do kilkudziesięciu złotych za 100 gram możemy się nią raczyć tak często jak tylko mamy na to ochotę. Nie zawsze tak było. Kiedyś herbata była mocno niedocenianym, a później ekskluzywnym napojem.

Wbrew pozorom to nie mieszkańcy wysp brytyjskich pierwsi przywieźli herbatę do Europy. Pierwsi kontakt z herbatą mieli Rosjanie podczas podbijania Syberii i kontaktów dyplomatycznych z Chinami. Herbata była znana w Rosji już w szesnastym wieku. Na szerszą skalę do Europy herbata zawędrowała za sprawą portugalskich i holenderskich kupców w wieku siedemnastym. Następnie do dwóch pierwszych ?importerów? dołączyła Angielska Kompania Wschodnioindyjska. Zatem jak widać za sprawą pędzącej pełną parą kolonizacji, a co za tym idzie wymianie handlowej herbata dotarła do Europy. Początkowo była to jej zielona odmiana, lecz bardzo szybko została wyparta przez czarną jej odmianę.

Jak każdy egzotyczny towar herbata nie była dostępna dla każdego, dodatkowo nie od razu napój herbaciany przypadł do gustu europejczykom. Mieszańcy kontynentu eurojpeskiego zdecydowanie bardziej woleli delektować się kawą. Ciekawym jest fakt, iż w Wielkiej Brytanii popularność herbata zyskała za sprawą portugalskiej księżniczki Katarzyny Braganzy, będącej miłośniczką bursztynowego napoju. Poślubiła ona brytyjskiego króla Karola II i dzięki królewskiemu patronatowi herbata pojawiła się w dworach i dworkach europejskiej arystokracji.
Wraz ze wzrostem mody na herbatę, zamiast kawiarni zaczęły się pojawiać ogródki herbaciane i sklepy z herbatą, a wytworna pani domu, aby zaimponować gościowi, albo pokreślić ważność rodzinnej uroczystości sięgała do kuferka z herbatą. Porcelana do podawania naparu herbacianego podkreślała zamożność rodziny, a przejrzystość i kruchość filiżanek uwydatniały jasną karnację i wyjątkową strukturę kości wytwornych dam. W dziewiętnastym wieku herbata była tak modnym napojem, że zaczęto szukać innych źródeł dostaw niż Chiny, mające monopol na uprawę. Z pomocą przyszły Indie. Również obecnie te dwa kraje mają największy wkład w światową produkcję herbaty.

Mijając w markecie półki zastawione zieloną herbatą wydaje się jakby towarzyszyła nam od zawsze. Każdy ma swoją ulubioną markę i gatunek. Dla jednych klasyczna czarna herbata z łyżeczką cukru jest wystarczająca, z kolei inni nie wyobrażają sobie życia bez herbaty zielonej, białej, czy żółtej. Różnorodność smaków, jakie można uzyskać z tego drogocennego krzewu jest ograniczona tylko dodatkami, sposobami przygotowania, ludzką wyobraźnią, i kubeczkami smakowymi.

Trudno wyobrazić sobie współczesne życie bez herbaty, jednak mimo swojej zwyczajności niegdyś była ona napojem mającym swoją filozofię. Historia herbaty według pewnych źródeł sięga trzeciego tysiąclecia przed narodzeniem Chrystusa. Herbata jest ?wynalazkiem? nie kogo innego, jak chińczyków, zresztą podobnie jak makaron, fajerwerki i pierwszy sejsmograf. To właśnie oni dostrzegli niezwykłe właściwości listków i pąków roślin z rodziny camellia.

Istnieje kilka legend związanych początkami herbacianego naparu. Jedna z nich mówi, że cesarzowi Chin Shen Nungowi podczas podróży wpadły do czarki z gorącą wodą listki dziwnego krzewu, przez co powstał napój o intrygującym słodko-gorzkim smaku. Legenda, jak to legenda całej prawny nie może zawierać, bo jak wiadomo znaną nam herbatę otrzymujemy z wysuszonych, lub sfermentowanych lisków, a i kilka listków nie wystarczy, aby powstała herbata o smaku i aromacie wartym zainteresowania.
Inna legenda mówi o buddyjskim mnichu medytującym od kilku lat bez zaznania choćby chwili snu. Medytacja była bardzo wyczerpująca, dlatego mnich, by sen go nie zmożył zerwał kilka listków z krzewu rosnącego nieopodal. Zaczął rzuć listki i ku jego zdziwieniu poczuł się bardzo ożywiony.Najmniej bajkowa i przyjemna jest legenda japońska, również traktująca o medytującym mnichu, lecz ten aby nie poddać się marzenion sennym odciął sobie powieki, a następnie je wyrzucił. Tam gdzie upadły zaczęły rosnąć krzewy herbaty, kórych liście dały mu ulgę.